Fiziğin Muhteşem DünyasıEtkileşimli fizik simülasyonları
Ana sayfa › Kuantum Mekaniği I › Dalga Fonksiyonu · Zaman Evrimi

Kararlı Durumların Süperpozisyonu ve Zaman Evrimi

Zamandan bağımsız Schrödinger denkleminin çözümleri $\psi_n$ ise genel çözüm $\Psi(x,t) = \sum_n c_n\,\psi_n(x)\,e^{-iE_nt/\hbar}$ şeklindedir. Tek bir kararlı durumda $|\Psi|^2$ zamanla değişmez; yalnızca bir genel faz döner. İki ya da daha fazla durum karıştırıldığında ise çapraz terimler $e^{-i(E_m-E_n)t/\hbar}$ frekansıyla salınır ve olasılık yoğunluğu "çalkalanır".

Normlama: $\sum_n |c_n|^2 = 1$. Enerji ölçümünde $E_n$ değeri $|c_n|^2$ olasılıkla çıkar; $\langle E\rangle = \sum_n |c_n|^2E_n$ zamandan bağımsızdır. Birimler: $\hbar = m = 1$; sonsuz kuyuda $L = 1$ ($E_n = n^2\pi^2/2$), harmonik salınıcıda $\omega = 1$ ($E_n = n + \tfrac12$).

Olasılık akımı

$j(x,t) = \dfrac{\hbar}{m}\,\mathrm{Im}\!\left(\Psi^*\dfrac{\partial\Psi}{\partial x}\right)$ ve süreklilik denklemi $\partial_t|\Psi|^2 + \partial_x j = 0$. Gerçel bir kararlı durumda $j = 0$ dır.

Katsayılar

Re ΨIm Ψ|Ψ|² (renk = faz)j(x,t)

Hesaplama

Bunu dene

1. Yalnızca $|c_1| \ne 0$ olsun. Başlatın: Re Ψ ve Im Ψ değişiyor mu? $|\Psi|^2$ ve $\langle x\rangle$ ne yapıyor?

Açıklama
Re ve Im kısımlar $\cos(E_1t)$, $-\sin(E_1t)$ ile salınır ama $|\Psi|^2 = |\psi_1|^2$ sabittir; $\langle x\rangle = L/2$ değişmez ve $j = 0$. Bu yüzden bu durumlara kararlı durum denir.

2. Sonsuz kuyuda $|c_1| = |c_2|$, fazlar sıfır olsun. $\langle x\rangle$'in salınım periyodunu ve genliğini ölçün.

Açıklama
Periyot $T = \dfrac{2\pi\hbar}{E_2 - E_1} = \dfrac{2\pi}{3\pi^2/2} = \dfrac{4}{3\pi} = 0.424$. $x_{12} = \langle\psi_1|x|\psi_2\rangle = -\dfrac{16L}{9\pi^2} = -0.180$ olduğundan $\langle x\rangle(t) = 0.5 - 0.180\cos\!\big((E_2-E_1)t\big)$; yani $0.32$ ile $0.68$ arasında salınır.

3. Sonsuz kuyuda dört katsayıyı rastgele seçin, $t=0$'daki $|\Psi|^2$ biçimini not edin ve $t = T_{\text{yc}} = 4mL^2/\pi\hbar \approx 1.273$ anına kadar bekleyin. $t = T_{\text{yc}}/2$'de ne görüyorsunuz?

Açıklama
$E_n = n^2E_1$ olduğundan bütün fazlar $T_{\text{yc}} = 2\pi\hbar/E_1$'de aynı anda $2\pi$'nin katı olur: dalga fonksiyonu tam olarak ilk hâline döner (yeniden canlanma). $T_{\text{yc}}/2$'de her terim $(-1)^n$ ile çarpılır; $\psi_n(L-x) = (-1)^{n+1}\psi_n(x)$ olduğundan $|\Psi|^2$ başlangıçtakinin aynadaki görüntüsüdür. Harmonik salınıcıda ise $\langle x\rangle$ klasik salınıcı gibi $\omega$ frekansıyla salınır.

Kuantum Mekaniği I dersindeki diğer simülasyonlar