Fiziğin Muhteşem DünyasıEtkileşimli fizik simülasyonları
Ana sayfa › Atom ve Molekül Fiziği › Çok Elektronlu Atomlar · Pauli · Hund Kuralları

Elektron Dizilimi, Pauli İlkesi ve Hund Kuralları

Merkezi alan yaklaşımında her elektron $(n, l, m_l, m_s)$ kuantum sayılarıyla bir spin-orbitale yerleşir. Pauli dışarlama ilkesi gereği iki elektron aynı dört kuantum sayısına sahip olamaz; bu yüzden bir $nl$ alt kabuğu en çok $2(2l+1)$ elektron alır. Alt kabuklar yaklaşık olarak Madelung kuralına göre dolar: önce $n+l$ küçük olan, eşitlikte $n$ küçük olan ($1s\,2s\,2p\,3s\,3p\,4s\,3d\,4p\,5s\,4d\,5p\,6s\,4f\,5d\,6p$).

Açık bir alt kabuğun taban durum terimi $^{2S+1}L_J$ Hund kurallarıyla bulunur:

(1) Toplam spin $S$ en büyük olmalı (elektronlar önce farklı orbitallere paralel spinle yerleşir). (2) Bu $S$ için toplam yörünge açısal momentumu $L$ en büyük olmalı. (3) Alt kabuk yarıdan az doluysa $J = |L - S|$, yarıdan çok doluysa $J = L + S$ olur.

Kurallar ne zaman bozulur?

Madelung sırası yalnızca yaklaşıktır: Cr ($3d^54s^1$), Cu ($3d^{10}4s^1$), Pd ($4d^{10}$) gibi elementlerde yarı dolu ya da tam dolu $d$ alt kabuğu daha kararlıdır. Hund kuralları da yalnızca LS (Russell–Saunders) çiftleniminin baskın olduğu taban durumlar için güvenilirdir; örneğin Ce'nin deneysel taban terimi $^1G_4$'tür, basit Hund tahmini bunu vermez.

Kontroller

Tablodaki bir elemente tıklayın ya da atom numarasını değiştirin.

s bloğup bloğud bloğuf bloğu

Hesaplama

Bunu dene

1. C, N ve O için taban terimlerini bulun. Neden N'nin terimi bir $S$ terimidir?

Açıklama
C $2p^2$: $^3P_0$; N $2p^3$: $^4S_{3/2}$; O $2p^4$: $^3P_2$. N'de üç elektron $m_l = +1, 0, -1$ orbitallerine paralel spinle yerleşir: $S = 3/2$, $M_L = 1+0-1 = 0$ ⇒ $L = 0$. O $2p^4$ yarıdan fazla dolu olduğundan $J = L+S = 2$ olur (C'de $J = |L-S| = 0$).

2. Fe ($Z = 26$) ve Cr ($Z = 24$) için dizilim ve terimi okuyun. Cr'de Madelung kuralı neden bozuluyor?

Açıklama
Fe: $[\text{Ar}]3d^64s^2$, $^5D_4$ ($S = 2$, $L = 2$, yarıdan fazla dolu ⇒ $J = 4$). Cr: Madelung $3d^44s^2$ öngörür ama gerçek dizilim $[\text{Ar}]3d^54s^1$'dir; altı paralel spin (yarı dolu $3d$ + $4s$) değiş-tokuş enerjisi kazancı sağlar. Terim $^7S_3$.

3. "Kendin doldur" modunda $d$ alt kabuğuna 3 elektron yerleştirin: önce üçünü aynı kutuya koymaya çalışın, sonra iki kutuya ters spinle, en sonda üç kutuya paralel spinle. Her durumda $M_S$ ve $M_L$ ne oluyor?

Açıklama
Bir kutuda en çok iki elektron (zıt spinli) olabilir. Paralel spinli üç elektron $m_l = 2, 1, 0$ kutularında $M_S = 3/2$ (en büyük), $M_L = 3$ verir: taban terim $^4F_{3/2}$ (yarıdan az dolu ⇒ $J = |3 - 3/2|$). $d^3$ için toplam $\binom{10}{3} = 120$ mikrodurum vardır.

Atom ve Molekül Fiziği dersindeki diğer simülasyonlar